Taksitle Satış Sözleşmesi

Taksitle Satış Sözleşmesi

Türk Borçlar Kanunu anlamında taksitle satım, satıcının, satılan taşınırı alıcıya satış bedelinin ödenmesinden önce teslim etmeyi, alıcının da satış bedelini kısım kısım ödemeyi üstlendikleri satıştır. Taraflar taksit sayısını ve süresini diledikleri gibi kararlaştırabilirler. Taksitlerin birbirine eşit olması zorunluluğu da yoktur. Tapuya kayıtlı taşınmazlar hakkında taksitle satış hükümleri uygulanmaz.

Geçerlilik Şekli: Taksitle satış sözleşmesinin adi yazılı şekilde yapılması zorunludur. Sözleşmede bulunması gereken asgari koşullar kanunda özel olarak sayılmıştır. Aksi halde geçerli olmaz.

Taksitle satılan bir malın satıcının ticari faaliyeti kapsamında satılması halinde, sözleşmede aşağıdaki hususlar belirtilir:

• Tarafların adı ve yerleşim yeri
• Satışın konusu
• Satılanın peşin satış bedeli
• Taksitle ödeme sebebiyle belirtilecek ilave bedel
• Toplam satış bedeli
• Alıcının nakden veya aynen üstlendiği diğer bütün edimler
• Peşinat ve taksitlerin tutarı ile vadesi ve ikiden az olmamak üzere taksit sayısı
• Alıcının yedi gün içinde sözleşme yapılması konusundaki irade açıklamasını geri alma hakkı
• Öngörülmüşse, mülkiyetin saklı tutulmasına veya satış bedeli alacağının devrine ilişkin anlaşma kayıtları
• Temerrüt veya vadenin ertelenmesi durumunda, yasal faiz oranının yüzde otuz fazlasını geçmemek üzere ödenecek faiz
• Sözleşmenin kurulduğu yer ve tarih
• Yasal temsilcinin yazılı rızası

Ayırt etme gücüne sahip bir küçük veya kısıtlı tarafından yapılmış olan taksitle satış sözleşmesinin geçerliliği, yasal temsilcinin yazılı rızasına bağlıdır. Bu durumda rızanın, en geç sözleşmenin kurulduğu anda verilmiş olması gerekir. Yani bu tür satımda sınırlı ehliyetsizlere ilişkin özel bir istisna öngörülmüştür. Kanunen yasal temsilcinin sonradan vereceği onay işlemin geçersiz olması durumunu değiştirmez. Yani sonradan verilen icazet(onay) yeterli değildir. En geç sözleşmenin kurulması esnasında yasal temsilcinin mutlaka yazılı olarak rızasının bulunması şarttır.

Sözleşme şartları tüketici aleyhine hiçbir şekilde değiştirilemez.

Taksitle satımın hüküm ve sonuç doğurması:

Sözleşmenin hüküm ifade etmesi için yazılı sözleşmenin bir nüshasının alıcıya teslimi zorunludur. Taksitle satış sözleşmesi, alıcı bakımından, taraflarca imzalanmış sözleşmenin bir nüshasının eline geçmesinden 7 gün sonra hüküm ve sonuçlarını doğurur. Alıcı, bu süre içinde irade açıklamasını geri aldığını satıcıya yazılı olarak bildirebilir. Bu haktan önceden feragat edilemez. Geri alma bildiriminin sürenin son gününde postaya verilmiş olması, sonuç doğurması için yeterlidir.

Eğer satıcı geri alma süresi içinde malı alıcıya devretmişse alıcı, 7 günlük sürenin içinde satıcı tarafından kendisinin kullanılmasına bırakılan malı, olağan bir gözden geçirmenin gerektirdiği ölçüleri aşarak kullanırsa, sözleşme 7 günlük sürenin dolmasından evvel hüküm ve sonuçlarını doğurmaya başlar.

Alıcı süresi içinde ve kanuna uygun şekilde geri alma hakkını kullandığı takdirde, satıcı alıcıdan cayma parası isteyemez.

Taksitli satış sözleşmesinde alıcının hakları:

1. Takas hakkı: Alıcı, satıcıdan olan bir alacağı ile satıcıya olan taksit ödeme borcunu takas edebilir. Alıcının bu haktan önceden feragat etmesi geçersizdir.
2. Satış bedeli ile ilgili savunmalarını, alacağı devralan kişiye karşı ileri sürme hakkı: Alıcı, satış bedeli ile ilgili savunmalarını satıcıdan taksit alacağını devralan kimseye karşı da ileri sürme hakkına sahiptir. Alıcının bu hakkı hiçbir şekilde sınırlanamaz ve kaldırılamaz.
3. Tüm taksitleri önceden ödeyebilme hakkı: Kural olarak alıcı; satış bedelinin kalan kısmını her zaman 1 defada ödeyerek borcundan kurtulabilir. Bu halde peşin satış bedeline ilave edilen bedelin ödenmemiş taksitlere isabet eden kısmı, yarısından az olmamak üzere ödeme süresinin kısaltılmasına uygun olarak indirilir. İstisna: Taksit borcu kambiyo senedine bağlanmışsa, alıcının erken ödeme hakkı yoktur.

Alıcının temerrüde düşmesi halinde satıcının hakları:

1) Alıcı peşinatı ödemede temerrüde düşerse satıcı:

• Ya sadece peşinatın ödenmesini ister.
• Ya da sözleşmeden döner.

Satıcı satılanın devrinden önce sözleşmeden dönerse, alıcıdan sadece ödenmeyen peşinat üzerinden, sözleşmeden döndüğü tarihe kadar işleyecek yasal faiz ile sözleşmenin kurulmasından sonra, satılanın uğramış olduğu değer kaybı sebebiyle tazminat isteyebilir. Ceza koşulu kararlaştırılmışsa, peşin satış bedelinin %10’unu aşamaz.

2) Alıcı taksitleri ödemede temerrüde düşerse satıcı:

• Ya muaccel olmuş taksitlerin veya geri kalan satış bedelinin tamamının 1 defada ödenmesini ister.
• Ya da sözleşmeden dönebilir.

Bunun için kanunen bazı şartlar aranmıştır:

a) Bu hakkı başlangıçta açık biçimde saklı tutulmuş olmalı

b) Alıcı kararlaştırılan satış bedelinin en az 1/10’unu oluşturan ve birbirini izleyen en az 2 taksidi veya en az tüm taksitlerin ¼’ünü oluşturan bir taksidi ya da en son taksidi ödemede temerrüde düşmüş olmalı

c) Alıcının satıcı tarafından kendisine verilen en az 15 günlük süre içinde temerrüde düştüğü meblağı ödeyememiş olmalıdır.

Taksitle satış sözleşmelerinde tüketicinin taksitleri ödemede temerrüde düşmesi durumunda, satıcı veya sağlayıcı, kalan borcun tümünün ifasını talep etme hakkını saklı tutmuşsa, bu hak ancak satıcı veya sağlayıcının bütün edimlerini ifa etmiş olması, tüketicinin de kalan borcun en az 1/10’unu oluşturan ve birbirini izleyen en az iki taksidi veya kalan borcun en az ¼’ünü oluşturan bir taksidi ödemede temerrüde düşmesi halinde kullanılabilir. Satıcı veya sağlayıcının bu hakkı kullanabilmesi için tüketiciye en az 30 gün süre vererek muacceliyet uyarısında bulunması zorunludur.

Eğer satıcının dönme dolayısıyla isteyebileceği miktar, ödenmiş olan taksitler tutarına eşit veya daha fazla ise satıcı sözleşmeden dönemez.

Satıcı, satılanın alıcıya devrinden sonra sözleşmeden dönerse: Her iki taraf aldığını geri vermekle yükümlüdür. Satıcı, ayrıca hakkaniyete uygun bir kullanım bedeli ve satılanın olağandışı kullanılması sebebiyle değerinin azalması halinde tazminat da isteyebilir. Ancak satıcı, sözleşme zamanında ifa edilmiş olsaydı elde edecek olduğundan fazlasını isteyemez.

Taksitli satışta hakimin müdahalesi: Hakim, temerrüde düşen alıcının borçlarını ödeyeceği konusunda güvence vermesi ve satıcının da bu yeni düzenleme dolayısıyla herhangi bir zararının söz konusu olmaması koşuluyla, alıcıya ödeme kolaylıkları sağlayabilir ve satıcının satılanı geri almasını yasaklayabilir.

Yetkili mahkeme ve tahkim:

Yerleşim yeri Türkiye’de olan alıcı, tarafı olduğu taksitle satış sözleşmesinden doğacak uyuşmazlıklar konusunda, yerleşim yerindeki mahkemenin yetkisinden önceden feragat edemeyeceği gibi, tahkim sözleşmesi de yapamaz.