Vesayet, Kayyımlık ve Yasal Danışmanlık

Vesayet, Kayyımlık ve Yasal Danışmanlık

VESAYET

Vesayet organları, vesayet daireleri (vesayet makamı ve denetim makamı) ile vasi ve kayyımlardır. Vesayet makamı, sulh hukuk mahkemesi; denetim makamı, asliye hukuk mahkemesidir. Vesayet altına alınacak kişiler şunlardır:

• Ayırt etme gücünden sürekli yoksun olanlar
• Velayet altında bulunmayan küçükler
• Kısıtlılar

Görevlerini yaparlarken vesayeti gerektiren böyle bir halin varlığını öğrenen nüfus memurları, idari makamlar, noterler ve mahkemeler, bu durumu hemen yetkili vesayet makamına bildirmek zorundadırlar.

Vasi

Vesayet makamı, bu görevi yapabilecek yetenekte olan bir ergini vasi olarak atar. Geren durumlarda, bu görevi birlikte veya vesayet makamı tarafından belirlenen yetkileri uyarınca ayrı ayrı yerine getirmek üzere birden çok vasi atanabilir. Rızaları bulunmadıkça birden çok kimse vesayeti birlikte yürütmekle görevlendirilemez. Haklı sebepler engel olmadıkça, vesayet makamı, vesayet altına alınacak kişinin öncelikle eşini veya yakın hısımlarından birini, vasilik koşullarına sahip olmaları kaydıyla bu göreve atar. Bu atamada yerleşim yerinin yakınlığı ve kişisel ilişkiler göz önünde tutulur. Haklı sebepler engel olmadıkça, vasiliğe, vesayet altına alınacak kişinin ya da ana veya babasının gösterdiği kimse atanır. Vesayet altına alınan kimsenin yerleşim yerinde oturanlardan vasiliğe atananlar, bu görevi kabul etmekle yükümlüdürler.

Vasiliğe engel olan sebepler: Aşağıdaki kişiler vasi olamazlar:

• Kısıtlılar
• Kamu hizmetinden yasaklılar veya haysiyetsiz hayat sürenler
• Menfaati kendisine vasi atanacak kişinin menfaati ile önemli ölçüde çatışanlar veya onunla aralarında düşmanlık bulunanlar  
• İlgili vesayet daireleri hakimleri

Vasilikten kaçınabilecek olanlar: Aşağıdaki kişiler vasiliği kabul etmeyebilirler:

• 60 yaşını doldurmuş olanlar
• Bedensel engelleri veya sürekli hastalıkları sebebiyle bu görevi güçlükle yapabilecek olanlar
• Dörtten çok çocuğun velisi olanlar
• Üzerinde vasilik görevi olanlar
• Cumhurbaşkanı
• TBMM üyeleri
• Cumhurbaşkanı yardımcıları
• Bakanlar
• Hakimlik ve savcılık mesleği mensupları 

Vasiliğe atanan kişi, bu durumun kendisine tebliğinden başlayarak 10 gün içinde vasilikten kaçınma hakkını kullanabilir. Yoksa kabul etmiş sayılır.

KAYYIM

Vesayet makamı, aşağıda yazılı olan veya kanunda gösterilen diğer hallerde ilgilisinin isteği üzerine veya resen temsil kayyımı atar:

• Ergin bir kişi, hastalığı, başka bir yerde bulunması veya benzeri bir sebeple ivedi bir işini kendisi görebilecek veya bir temsilci atayabilecek durumda değilse
• Bir işte yasal temsilcinin menfaati ile küçüğün veya kısıtlının menfaati çatışıyorsa
• Yasal temsilcinin görevini yerine getirmesine bir engel varsa

Vesayet makamı, yönetimi kimseye ait olmayan mallar için gereken önlemleri alır ve özellikle aşağıdaki hallerde bir yönetim kayyımı atar:

• Bir kimse uzun süreden beri bulunamaz ve oturduğu yer de bilinemezse
• Vesayet altına alınması için yeterli bir sebep bulunmamakla beraber, bir kişi malvarlığını kendi başına yönetmek veya bunun için temsilci atamak gücünden yoksunsa
• Bir terekede mirasçılık hakları henüz belli değilse veya ceninin menfaatleri gerekli kılarsa
• Bir tüzel kişi gerekli organlardan yoksun kalmış ve yönetimi başka yoldan sağlanamamışsa
• Bir hayır işi veya genel yarar amacı güden başka bir iş için halktan toplanan para ve sair yardımı yönetme veya harcama yolu sağlanamamışsa

YASAL DANIŞMAN

Yasal danışmanın vasi ve kayyımdan farkı, kişinin yaptığı işlemlere görüş bildirebilir ancak temsil görevi üstlenemez. Kısıtlanması için yeterli sebep bulunmamakla beraber korunması bakımından fiil ehliyetinin sınırlanması gerekli görülen ergin bir kişiye kanunda belirtilen işlerde görüşü alınmak üzere bir yasal danışman atanır.

Vesayet Makamının ve Denetim Makamının Birlikte İznini Gerektiren Durumlar

Aşağıdaki hallerde vesayet makamının izninden sona denetim makamının da izni gereklidir:

• Vesayet altındaki kişinin evlat edinmesi veya evlat edinilmesi
• Vesayet altındaki kişinin vatandaşlığa girmesi veya çıkması
• Bir işletmenin devralınması veya tasfiyesi, kişisel sorumluluğu gerektiren bir ortaklığa girilmesi veya önemli bir sermaye ile bir şirkete ortak olunması
• Ömür boyu aylık veya gelir bağlama veya ölünceye kadar bakma sözleşmeleri yapılması
• Mirasın kabulü, reddi veya miras sözleşmesi yapılması
• Küçüğün ergin kılınması
• Vesayet altındaki kişi ile vasi arasında sözleşme yapılması